Povodom dešavanja i oštećenja na Plavoj zgradi u Herceg Novom, stručnu analizu je za Pobjedu iznio prof. dr Staniša Ivanović, profesor inženjerske geologije i seizmologije.
Podsjećamo, 24. januara je građevinski inspektor Novak Lakušić saopštio da zgrada nije bezbjedna (voda podriva temelj), zapečatio je, naložio iseljenje i rušenje dijela objekta. Tri dana kasnije vještaci prof. dr Radenko Pejović i prof. dr Dušan Lučić, koje je angažovala Opština, saopštili su da je objekat izgrađen 1969. godine, saniran nakon zemljotresa 1979. nije za rušenje i da se može sanirati.
Kao ekspert koji je magistrirao upravo na temu sanacije klizišta na Savini, dr Ivanović za Pobjedu podsjeća da se ovaj problem ne smije posmatrati izolovano.
U tekstu koji prenosimo u cjelosti, on ukazuje na uzroke, geološke specifičnosti terena i (ne)učinkovitost ranijih sanacionih mjera.
Opšte
1. Prvo znanje je znanje uzroka (Francis Bacon 1561-1626), formulisao dva principa važna za shvatanje opšte svrhe i zadataka modernih nauka). U oblasti geonauka ovaj princip je posebno važan jer na tom principu baziraju mjere sanacije.
2. Osjećam određenu profesionalnu obavezu da u vezi oštećenja „Plave zgrade“ u Herceg Novom (Pobjeda, 28.1.2026) iznesem svoj stav.
3. Ovakvo „profesionalno pravo“ mi pripada zbog višegodišnjeg angažovanja na izradi Projekta sanacije klizišta na Savini (1978), što mi je ujedno bila i magistarska teza.
Geološka sredina
4. Klizište na Savini imalo je velike posljedice i dugo vremena je uznemiravalo kako laičku, tako i stručnu javnost u ondašnjoj Jugoslaviji.
tekst se nastavlja...
PROČITAJTE JOŠ: U Herceg Novom više od 30 aktivnih klizišta. Sanacija Plave zgrade može biti mnogo teža od izgradnje
5. Nakon izvedenih geoloških i geodetskih istraživanja („Geoistrage“ Sarajevo), definisane su određene specifičnosti ovog klizišta.
6. Bitna specifičnost kliznih pomjeranja, što je imalo uticaja na karakter i intenzitet oštećenja objekata, ogleda se u reološkim svojstvima flišnih glina koje su nosioci kliznih pomjeranja.
7. Kao posljedica toga, što često predstavlja uvod u aktivizaciju kliznih pomjeranja, nastaju pojave bubrenja i tzv. puzanja, usljed povećanja zapremine kvašenjem, kao i stvaranje jakih podzemnih pritisaka koji dovode do oštećenja u prvom redu podrumskih i temeljnih djelova objekata.
8. Kod ovoga, još nemamo jasno formiranu kliznu površinu, već se deformacije tla odvijaju u vidu mikro-smicanja kao kada bi odjednom savili listove neke debele knjige.
9. Bitan uslov za nastanak bubrenja i puzanja je povećanje vlažnosti tla, što ne mora da znači prisustvo slobodno cirkulujuće podzemne vode.
Projekat sanacije
10. Projekat sanacije je urađen od „Kosovoprojekta“ Beograd (1981). On je bazirao na izvođenju potporne konstrukcije fundirane na šipovima (centralni dio klizišta) i izvođenju dubokih drenaža (čeoni i bočni djelovi klizišta).
11. Koliko je meni poznato, nije izvedena obodna drenaža koja vodi iza objekta „Meandri“ prema školi „Milan Vuković“.
tekst se nastavlja...
PROČITAJTE JOŠ: Oprečni stavovi stručnjaka: Plava zgrada spašena ili... ? Kome vjerovati?
12. Ono što je posebno značajno je činjenica da do današnjeg dana nemam poznate rezultate i efekte izvedenih sanacionih mjera, kao ni posljedice neizvođenja obodne drenaže iza „Meandara“.
13. Sanacija je, generalno gledano, uspjela, bar što se tiče vizuelnog utiska. Ali mi ne poznajemo detalje:
- Kako funkcionišu i da li uopšte funkcionišu drenaže;
- Da li su začepljeni njihovi ispusti i kakvo je njihovo sveukupno stanje poslije 45 godina korišćenja;
- Kakva je kvantitativna slika pomjeranja na padini dobijena na osnovu geodetskih opažanja poslije izvedenih sanacionih mjera. Takvi podaci ne postoje. To su činjenice sa kojima se ne možemo ponositi.
Kadrovi
Kada su u pitanju klizišta, kadrovi su tužna priča. Iako su klizišta par exellence geološki problem, mi geologa nemamo. Oni su izumrli kao dinosaurusi. Čak je i ugašena i geološka misao. Umjesto njih imamo popove.
Zato i ne čudi što su za ovaj slučaj bila angažovana dva profesora sa Građevinskog fakulteta. Jedan predaje betonske konstrukcije, a drugi metalne konstrukcije.
Zaključak
1. Problem oštećenja „Plave zgrade“ treba rješavati u suodnosu oštećenja na objektu i izvedenih (ili, nažalost, neizvedenih) sanacionih mjera saglasno Projektu sanacije klizišta na Savini (1980-1981).
2. Pri tome treba imati u vidu da je potrebno sanirati cjelokupni dio nestabilne padine, a ne samo pojedinačni objekat.
3. Datom problemu ne smijemo prilaziti kao da se radi o pustom ostrvu za koje ne postoje nikakvi podaci.
(Autor je profesor inženjerske geologije i seizmologije i akademik DANU)
Izvor: Pobjeda
Коментари
Постави коментар